Με αφορμή την πρόσφατη έγκριση από τη Δημοτική Επιτροπή του Δ. Πεντέλης της προγραμματικής σύμβασης για την υλοποίηση της μελέτης μονοπατιών στο Πεντελικό, παραθέτουμε αποσπάσματα από το βασικό κείμενο, στο οποίο θα έπρεπε να στηρίζεται ο Δήμος και ο μελετητής κατά τη διαδικασία εκπόνησης της μελέτης.
Η Εθνική Στρατηγική Για Το Περπάτημα (https://tinyurl.com/5hcwhpje) είναι το κείμενο στρατηγικής που καθορίζει τις αρχές σχεδιασμού και τις κατευθύνσεις που θα ακολουθηθούν κατά την περίοδο 2022-2030 και 2022-2050 για τις πολιτικές, τα έργα, και τις δράσεις, που στοχεύουν στην αύξηση του περπατήματος σε μετακινήσεις για δουλειά, σπουδές, ψώνια και αναψυχή στις ελληνικές πόλεις και στην ύπαιθρο, στο πλαίσιο της παγκόσμιας εκστρατείας μηδενισμού των αερίων του θερμοκηπίου και αναβάθμισης πόλεων και οικισμών σε τόπους πιο ανθρώπινους και συνεπείς στην ιστορία και την ταυτότητά τους.
Μια από τις βασικές αρχές της ΕΣΠΕ είναι «η ανάπτυξη δημιουργικών συνεργασιών και συμμετοχικών διαδικασιών με “εταίρους” φορείς που έχουν εύλογο ενδιαφέρον για την επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων (π.χ. υπηρεσίες της κεντρικής/αποκεντρωμένης διοίκησης, υπηρεσίες των ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, εθελοντικές οργανώσεις, φορείς συλλογικής εκπροσώπησης της κοινότητας ΑμεΑ, περιβαλλοντικοί και περιπατητικοί σύλλογοι, κοινωνικοί εταίροι, ακαδημαϊκοί και ερευνητικοί φορείς κλπ) για τα θέματα της φυσικής προσβασιμότητας και της κλιματικής αλλαγής».
Βασική παράμετρος σχεδιασμού που υιοθετείται στην ΕΣΠΕ είναι «η διασφάλιση δομημένων συμμετοχικών διαδικασιών με στόχο την εμπλοκή των ωφελούμενων χρηστών».
Στους 12 άξονες της ΕΣΠΕ περιλαμβάνονται:
- η ενίσχυση του περπατήματος στην ύπαιθρο
- η ενίσχυση του περπατήματος ως μέρους της πολιτικής για την υγεία
- η προώθηση του πεζοπορικού τουρισμού
- η προώθηση της αθλητικής πεζοπορίας.
Ειδικά για τον άξονα «η ενίσχυση του περπατήματος στην ύπαιθρο» αναφέρονται τα εξής:
«Μέχρι να εφευρεθεί το αυτοκίνητο οι άνθρωποι, για να πηγαίνουν από το ένα χωριό στο άλλο και στα χωράφια, μετακινούνταν με τα πόδια και με τα ζώα τους. Οι παραπάνω διαδρομές αποτελούν τα σημερινά πεζοπορικά μονοπάτια.
Σήμερα η αρχαιολογία των μονοπατιών, που έχει ως αντικείμενο την αποκάλυψη, διάσωση και προστασία τους, αποτελεί διακύβευμα το ίδιο σοβαρό όπως και η διάσωση κάθε ίχνους της ιστορίας αυτού του τόπου.
Στους επιχειρησιακούς στόχους του άξονα 5 περιλαμβάνονται:
- Αποκάλυψη, διάσωση και προστασία των παλιών μονοπατιών. Εξασφάλιση της προσπέλασής τους στην αφετηρία τους με δημόσια συγκοινωνία ή ιδιωτικά οχήματα. Συντήρηση και δημιουργία σχετικών δικτύων.
- Εκστρατεία ενημέρωσης των πεζοπορικών συλλόγων και ομοσπονδιών του εξωτερικού για τα ελληνικά μονοπάτια. Προσέλκυση επισκεπτών ορεινών όγκων από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
- Κινητοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης για εγκατάσταση οδηγών βουνού και σωστικών συνεργείων».
Αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς:
- Στη μελέτη όχι μόνο δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι γενικές κατευθύνσεις της ΕΣΠΕ, αλλά δεν υπάρχει ούτε καν αναφορά στην ύπαρξή της.
- Ο Δήμος όχι μόνο δεν ακολούθησε τις προβλεπόμενες από την ΕΣΠΕ συμμετοχικές διαδικασίες, αλλά κοινοποίησε τη μελέτη 10 μήνες από την έγκρισή της, μετά την απόφαση για υπογραφή προγραμματικής σύμβασης.
Οι επιπτώσεις αυτής της αντιμετώπισης στο περιεχόμενο της μελέτης είναι εμφανείς και πολλαπλές, όπως μη οριοθέτηση διαδρομών ιστορικής σημασίας, έλλειψη σύνδεσης με τις πόλεις, διαδρομές χωρίς στόχο, αγνόηση πολυσύχναστων διαδρομών, αστοχία στην επιλογή των θέσεων θέας, μικρό ποσοστό διαδρομών στον Δήμο Πεντέλης (26%) κλπ, η λεπτομερής παρουσίαση των οποίων δεν είναι δυνατή στον περιορισμένο χώρο του εντύπου που μας φιλοξενεί.
Νέστωρ Ζύγρας
