Ζουν στο πατρικό σπίτι όχι επειδή είναι κακομαθημένοι, αλλά επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή. Όχι επειδή τους βολεύει, αλλά επειδή οι μισθοί δεν φτάνουν ούτε για τα βασικά. Και όταν βρίσκουν δουλειά, είναι συνήθως κακοπληρωμένη, χωρίς ασφάλεια και χωρίς προοπτική.
Η ανεξαρτητοποίηση μετατίθεται, η δημιουργία οικογένειας αναβάλλεται. Η εφηβεία κρατάει μέχρι τα 30 και βάλε, όχι επειδή οι νέες και οι νέοι δεν είναι έτοιμες και έτοιμοι, αλλά επειδή δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τα μέσα που κάποτε ήταν σχεδόν αυτονόητα. Ένα σπίτι να ξεκινήσουν τη ζωή τους.
Η πραγματικότητα αποτυπώνει με ιδιαίτερο τρόπο αυτή την κρίση. Η οικοδομική επέκταση των δεκαετιών του ’90 και του 2000 κατευθύνθηκε σχεδόν αποκλειστικά σε κατοικίες πολλών τετραγωνικών μέτρων. Στην Πεντέλη, στα Μελίσσια, στη Νέα Πεντέλη, οι νέοι άνθρωποι που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν εδώ σχεδόν δεν μπορούν να μείνουν στον τόπο τους, να ξεκινήσουν τη ζωή τους, να στεγάσουν τις επιλογές και τις σχέσεις τους.
Τα σπίτια που χτίστηκαν ήταν για οικογένειες που «έχουν τον τρόπο» τους. Συνήθως αρκετά τετραγωνικά, ακριβά έως απλησίαστα. Μικρά και προσιτά δεν βρίσκεις με κανέναν τρόπο. Η εγγύτητα στο κέντρο της Αθήνας, η φυσική ομορφιά και η μικρή δυνατότητα νέων οικοδομών, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες της οικοδομικής δραστηριότητας την τελευταία 15ετία έχουν οδηγήσει τα ενοίκια σε δυσθεώρητα ύψη. Η απόκτηση κατοικίας έχει γίνει άπιαστο όνειρο για πολλούς δημότες. Αλήθεια ποιος μπορεί να πληρώσει ενοίκιο 900 και 1.000 και 1.200 ευρώ; Τι δουλειά πρέπει να κάνει κανείς; Μπορεί ένας νέος ή ένα νέο ζευγάρι να ανταποκριθεί;
Η πολιτεία, αντί να χτυπήσει το πρόβλημα στη ρίζα του –την έλλειψη προσφοράς, ενώ υπάρχουν σπίτια κλειστά, και την ανεξέλεγκτη αγορά–, προτείνει προγράμματα-ημίμετρα τύπου «Σπίτι μου». Καμία πραγματική παρέμβαση-απάντηση στους νέους που ασφυκτιούν. Το σύστημα ευνοεί την «αγία ιδιοκτησία», την τράπεζα ή τον επενδυτή. Και όσοι δεν έχουν περιουσία, πρέπει να «κάνουν υπομονή». Αλλά πόση;
Η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να πάρει πρωτοβουλίες. Μπορεί να διεκδικήσει και να εφαρμόσει πολιτικές κοινωνικής κατοικίας για να δώσει πραγματική ανάσα στους νέους ανθρώπους.
Χρειάζονται σπίτια για να ζήσουν κι αυτοί που δεν ήταν τόσο τυχεροί.
Και ο φοιτητής που πηγαινοέρχεται στο πατρικό γιατί δεν αντέχει να νοικιάσει. Και η νέα μητέρα που θέλει να στεγάσει την οικογένειά της. Και ο εργαζόμενος που δουλεύει πλήρες ωράριο και δεν μπορεί να βγάλει τον μήνα. Με προσιτό ενοίκιο για τους χαμηλόμισθους, τους ανέργους, τα νέα ζευγάρια, τους φοιτητές. Με κατοικίες που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους ή από έναν συνεταιρισμό, που παραχωρούνται και λειτουργούν με κοινωνικά κριτήρια, όχι με λογική μιας αγοράς που κερδοσκοπεί.
Τι πρέπει και μπορεί να κάνει ο Δήμος Πεντέλης – Και να το κάνει τώρα:
- Να απαιτήσει γενναία χρηματοδότηση από την κυβέρνηση για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών. Να ζητήσει να πιεστούν οι τράπεζες να διαθέσουν τα κλειστά ακίνητά τους με κοινωνικά ενοίκια.
- Να καταγράψει και να αξιοποιήσει άμεσα τη δημοτική ακίνητη περιουσία. Ό,τι είναι κλειστό, θα μπορούσε να γίνει σπίτι. Τόσες πόλεις στην Ευρώπη το κάνουν. Γιατί όχι κι εδώ;
- Να δώσει κίνητρα στους ιδιώτες για ν’ ανοίξουν τα σπίτια τους, αν είναι άδεια. Με μειωμένα τέλη, τεχνική υποστήριξη, δημόσια αναγνώριση.
- Να ενισχύσει τη δημιουργία στεγαστικού συνεταιρισμού, δίνοντας στους νέους το δικαίωμα να δημιουργήσουν συλλογικά τον δικό τους χώρο ζωής.
Ας το σκεφτούμε λίγο. Μιλάμε για τη γενιά που μεγάλωσε στην κρίση, ενηλικιώθηκε στην πανδημία και τώρα –εφόσον εργάζεται– καλείται να ζήσει με 800 ευρώ τον μήνα και 800 ευρώ ενοίκιο. Δεν υπάρχει άλλος χρόνος αναμονής. Έχουν όλοι δικαίωμα στη ζωή. Ακόμα κι αυτοί που δεν είναι γόνοι ευκατάστατων οικογενειών.
Η κοινωνική κατοικία είναι το μέσο.
Η αξιοπρέπεια είναι ο στόχος.
Η διεκδίκηση είναι ο δρόμος.
Κώστας Αποστολίδης
