Υπάρχει ανάγκη για έναν κανονισμό λειτουργίας που σέβεται το παιδί και ενεργοποιεί την κοινωνία.
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για τον νέο Κανονισμό Λειτουργίας Παιδικών Χαρών του Δήμου Πεντέλης υποβάλαμε ως Πεντέλη Πόλη Πρότυπο μια κριτική παρέμβαση, που αποκαλύπτει τις βαθιές αντιφάσεις του σχεδίου κανονισμού το οποίο προτάθηκε, και αντιπροτείναμε μία εναλλακτική λογική.
Γραφειοκρατική αντί για παιδαγωγική αντίληψη
Ο προτεινόμενος κανονισμός, παρά την επίσημη ρητορική για την «ευημερία» των παιδιών, αποκαλύπτει μια προσέγγιση που βασίζεται στη γραφειοκρατική ασφάλεια, τον κοινωνικό έλεγχο και την ενίσχυση της ατομικής ευθύνης. Με την εμμονή του στην τυποποίηση και την πιστοποίηση, δημιουργεί ένα πλαίσιο που ευνοεί τις μεγάλες εταιρείες εξοπλισμού και αποκλείει δημιουργικές, εναλλακτικές προσεγγίσεις, όπως αυτές που βλέπουμε στον Παιδικό Κήπο του Πικιώνη στο Ψυχικό ή στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) στην Καλλιθέα και αλλού.
Το άρθρο 15, που μεταβιβάζει την ευθύνη για ζημιές στον «συνοδό ενήλικα», μαζί με το άρθρο 16 για την επιβολή προστίμων, δημιουργούν ένα τιμωρητικό πλαίσιο που μετατρέπει τα παιδιά σε παθητικούς «χρήστες» προκαθορισμένου εξοπλισμού, αντί να καλλιεργεί τη δημιουργικότητά τους.
Ιδιωτικοποίηση με το πρόσχημα της αποτελεσματικότητας
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η ρητή αναφορά στην ανάθεση συντήρησης σε «πιστοποιημένο εξωτερικό συνεργάτη» (Άρθρο 11). Αυτό το μοντέλο ανοίγει διάπλατα την πόρτα στην ιδιωτικοποίηση δημόσιων λειτουργιών, διευκολύνοντας τη μεταφορά δημοσίου χρήματος σε ιδιώτες, με τη δικαιολογία της δήθεν «αποτελεσματικότητας».
Η δημιουργία πιστοποιημένων χώρων με συγκεκριμένο εξοπλισμό μετατρέπει τις παιδικές χαρές σε αγορά για μεγάλες εταιρείες, ενώ αγνοεί την οργανική ένταξη στο φυσικό περιβάλλον και τη χρήση τοπικών, φυσικών υλικών.
Ακόμη, η εμμονή στην αστυνόμευση (μέσω Δημοτικής/Ελληνικής Αστυνομίας και καμερών) και την επιβολή προστίμων μετατρέπει έναν χώρο ελευθερίας και παιχνιδιού σε έναν χώρο ελέγχου και πειθάρχησης, όπου το παιδί και ο γονέας αντιμετωπίζονται ως υποκείμενα προς διαρκή επιτήρηση!
Η πρότασή μας: κοινοτικοί χώροι παιχνιδιού και αναψυχής
Προτείνουμε την πλήρη αναμόρφωση του κανονισμού με βάση τέσσερις κεντρικούς άξονες:
- Επαναπροσδιορισμός της φιλοσοφίας και του σχεδιασμού
- Αντί για την αυστηρή τυποποίηση και περίφραξη1, να προωθηθεί η χρήση φυσικών υλικών (ξύλο, πέτρα, χώμα) και φυτεύσεων, που ενθαρρύνουν την επαφή με τη φύση. Να δοθεί έμφαση στη δημιουργία μικρών λόφων, υδάτινων στοιχείων και μονοπατιών, που ενσωματώνονται στο φυσικό ανάγλυφο, αντί να ισοπεδώνονται όλα τα στοιχεία του φυσικού χώρου με σκοπό την ομογενοποίησή τους.
- Να εισαχθεί η έννοια του «μη κατευθυντικού παιχνιδιού»2. Να ενθαρρυνθεί η δημιουργία χώρων με ελεύθερες μορφές (π.χ., πάρκα με σχοινιά, φυσικά υλικά για κατασκευές), που εμπνέουν τη φαντασία των παιδιών, αντί να την περιορίζουν σε τυποποιημένα παιχνίδια.
- Να αντικατασταθεί ο όρος «παιδική χαρά» με τον όρο «κοινοτικός χώρος παιχνιδιού και αναψυχής». Αυτή η αλλαγή αναδεικνύει τον διπλό ρόλο του χώρου, που έχει στόχο τόσο το παιχνίδι των παιδιών όσο και τη συνάντηση και την αναψυχή όλων των ανθρώπων και όλων των γενεών.
- Από την αστυνόμευση στην κοινωνική/κοινοτική υπευθυνότητα
- Να αντικατασταθούν τα Άρθρα 8 («Αστυνόμευση») και 16 («Επιβολή Προστίμων») με ένα νέο άρθρο με τίτλο «Κοινοτική Φροντίδα και Συλλογική Υπευθυνότητα»:
– Η λειτουργία του Παιδικού Κήπου να στηρίζεται στις αρχές της κοινοτικής φροντίδας, της αλληλεγγύης και της συλλογικής ευθύνης, με στόχο τη δημιουργία ενός ασφαλούς, δημιουργικού χώρου για όλα τα παιδιά και τις οικογένειές τους.
– Η εποπτεία και η καθημερινή φροντίδα του χώρου να μην περιορίζεται σε μηχανισμούς αστυνόμευσης, αλλά να καλλιεργείται μέσω της ενεργού συμμετοχής των χρηστών, των γονέων και των τοπικών συλλογικοτήτων. Ο Δήμος να ενθαρρύνει τη δημιουργία ομάδας κοινοτικής μέριμνας, η οποία να λειτουργεί με ανοιχτές διαδικασίες, δημοκρατικά και με πνεύμα συνεργασίας.
– Η συμπεριφορά όλων των επισκεπτών να βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό, τη φροντίδα προς το περιβάλλον και τον εξοπλισμό, καθώς και στη διασφάλιση της ελεύθερης και δημιουργικής έκφρασης των παιδιών.
– Ο Δήμος να αναλαμβάνει την τακτική συντήρηση και την τεχνική ασφάλεια του χώρου, ενώ ταυτόχρονα να υποστηρίζει πρωτοβουλίες κοινοτικής/συλλογικής φύσης, όπως δράσεις ευαισθητοποίησης, εκπαιδευτικά εργαστήρια και δραστηριότητες που ενισχύουν το πνεύμα κοινότητας.
– Η λειτουργία του χώρου παιχνιδιού και αναψυχής να υπόκειται σε τακτική δημόσια διαβούλευση και αξιολόγηση, με σκοπό τη συνεχή βελτίωση της εμπειρίας των παιδιών και των οικογενειών.
- Να προβλεφθεί η δημιουργία άτυπων ή επίσημων ομάδων κατοίκων, ένα είδος επιτροπών γειτονιάς (με γονείς, εκπαιδευτικούς, ηλικιωμένους), που θα αναλαμβάνουν σε εθελοντική βάση και με πρόγραμμα την εποπτεία, καθαριότητα και συντήρηση του χώρου, σε συνεργασία με τις δημοτικές υπηρεσίες και με θεσμοθέτηση ημερών παιγνιώδους καθαρισμού από τα παιδιά και τους γονείς τους, π.χ. «Σάββατα παιχνιδιού & καθαριότητας».
- Αντί για «Βιβλίο συμβάντων» (Άρθρο 12), να θεσπιστεί ένα βιβλίο όπου οι πολίτες θα μπορούν να καταγράφουν όχι μόνο προβλήματα, αλλά και προτάσεις για βελτίωση του χώρου και κάθε είδους σχετικά σχόλια ή επισημάνσεις.
- Αντί για την πρόβλεψη της ανάθεσης της συντήρησης σε «πιστοποιημένο εξωτερικό συνεργάτη», να προβλεφθεί εκπαίδευση μόνιμου προσωπικού του Δήμου (και πρόσληψη, αν δεν υπάρχει) για την φροντίδα και συντήρηση των χώρων. Να τονιστεί η ανάγκη για ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών αντί για την ιδιωτικοποίησή τους.
- Αναθεώρηση των υποχρεώσεων και των κανόνων
- Αντί για «Υποχρεώσεις Χρηστών» (Άρθρο 15) να κάνουμε «Συμβόλαιο Κοινωνικής Χρήσης» και να αναδιατυπωθούν οι κανόνες με θετικό τρόπο. Για παράδειγμα:
– Αντί για «να μην προκαλεί εσκεμμένα φθορές», να διατυπωθεί «να φροντίζουμε και να σεβόμαστε τον χώρο ως κοινό αγαθό».
– Αντί για την απαγόρευση των τροχήλατων οχημάτων, να προταθεί η χωροθέτηση ειδικών ζωνών για ποδήλατα και πατίνια, ώστε να αποφεύγεται η σύγκρουση, χωρίς να αποκλείονται.
- Να εξεταστεί η δυνατότητα να παραμένουν οι συγκεκριμένοι χώροι ανοιχτοί για περισσότερες ώρες, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, ώστε να ενισχυθεί ο χαρακτήρας τους ως δημόσιων χώρων ελεύθερης πρόσβασης.
- Διαφάνεια και δημόσιος διάλογος
- Να δημιουργηθεί ηλεκτρονική πλατφόρμα, όπου οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλλουν τις προτάσεις τους για τη συμμετοχή τους στη φύλαξη, τον σχεδιασμό νέων χώρων, αλλά και για τη βελτίωση των υφιστάμενων.
- Να θεσμοθετηθούν περιοδικές δημόσιες συναντήσεις με τους κατοίκους για την αξιολόγηση και τον ανασχεδιασμό των χώρων, αλλά και εργαστήρια για παιδιά, ώστε να εκφράσουν τις δικές τους ανάγκες και ιδέες.
Ένας Δήμος πρωτοπόρος
Στόχος μας είναι η μετάβαση από ένα μοντέλο αστυνόμευσης σε ένα μοντέλο κοινωνικής φροντίδας, δημιουργώντας δημόσιους χώρους που ανήκουν πραγματικά στην κοινωνία και καθιστούν τον Δήμο Πεντέλης πρωτοπόρο.
Στόχος μας είναι οι παιδικές χαρές να μην είναι απλά χώροι «παρκαρίσματος» παιδιών με τυποποιημένα παιχνίδια, αλλά τόποι συνάντησης, κοινωνικής αναπαραγωγής και δημιουργικής έκφρασης, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη μιας πιο δημοκρατικής, συμμετοχικής και οικολογικής συνείδησης.
Υποστηρίζουμε μια πρόταση που βάζει στο κέντρο το παιδί, την κοινότητα και το δημόσιο συμφέρον.
ΠΠΠ
